DZIAŁALNOŚĆ TERAPEUTYCZNA ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY „AKADEMIA ARTYSTYCZNA” W LUBLINIE W LATACH 2011-2014

WSTĘP

Człowiek niepełnosprawny to człowiek postrzegany jako mniej sprawny, który wielu czynności nie potrafi, czy też nie może wykonać. Społecznie drastyczne i ciągle jeszcze pokutujące określenie „kaleka” ma wydźwięk niezwykle pejoratywny, jednak niestety nadal zbyt często w wielu środowiskach jest ono używane. Określenie „niepełnosprawny” i „kaleka” próbuje się zastąpić innym, np.: „sprawny inaczej”, i mimo że wydaje się ono określeniem niepełnym czy niedokładnym, niesie w swoim znaczeniu pewien pierwiastek nadziei. Ten „sprawny inaczej” to już nie osoba niesprawna czy niepełnosprawna, ale ta, która może opanować pewne sprawności. To znaczy, że osoba taka może sobie uświadomić, że istnieją takie obszary działania, gdzie może osiągnąć sukces, czasami nawet większy niż osoby pełnosprawne.

Takim właśnie obszarem dającym możliwości osiągania choćby drobnych sukcesów, jest arteterapia. Celem arteterapii jest kojenie, uspakajanie lub pobudzanie. Badania naukowe potwierdzają tezę, że w wielu wypadkach przyczynia się ona do podniesienia samooceny pacjenta. Dzięki odpowiednim technikom terapeutycznym będzie on łatwiej znosić trudy i przeciwności losu. W działaniach terapeutycznych najczęściej stosowane są takie techniki, jak: plastykoterapia, muzykoterapia i biblioterapia. Ich terapeutyczne efekty są opisywane w literaturze psychologicznej, pedagogicznej i arteterapeutycznej oraz biblioterapeutycznej. Te formy terapeutyczne można szeroko upowszechnić, a przy właściwym zaangażowaniu terapeuty dają one często niezwykłe efekty.

Przykładem ogromnie pozytywnego wpływu arteterapii na wspomaganie aktywności osób niepełnosprawnych są działania Środowiskowego Domu Samopomocy „Akademia Artystyczna” w Lublinie, prowadzonego przez Fundację Nieprzetartego Szlaku. Jest to otwarta, dzienna (czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8.00-16.00) placówka, w której osoby niepełnosprawne mogą uczestniczyć w zajęciach kulturalnych i rewalidacyjnych.

Działalność tej instytucji koncentruje się przede wszystkim na wykorzystywaniu teatroterapii w działalności terapeutycznej, a wydarzenia teatralne z udziałem osób niepełnosprawnych stały się dzięki niej widoczne w całym kraju. W dorocznie organizowanych spotkaniach artystów Nieprzetartego Szlaku (SANS), ogólnopolskim przeglądzie twórczości teatralno-muzycznej osób niepełnosprawnych intelektualnie „Albertiana”, czy wreszcie spotkaniach z piosenką Nieprzetartego Szlaku coraz częściej uczestniczą osoby spoza kręgu osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Poza wartością terapeutyczną dla uczestników wydarzenia te mają bowiem wymiar kulturalny, a jakość przedstawień jest na bardzo wysokim poziomie.

Dlatego w niniejszej pracy starano się przedstawić działalność Środowiskowego Domu Samopomocy „Akademia Artystyczna” i jej założycieli na rzecz osób niepełnosprawnych. Układ pracy oparto na czterech rozdziałach. W rozdziale pierwszym przedstawiono problematykę arteterapii i wykorzystania jej technik w pracy z osobami niepełnosprawnymi. W rozdziale tym podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o efekty terapeutyczne arteterapii w rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Aby na nie odpowiedzieć scharakteryzowano podstawowe funkcje arteterapii: edukacyjną, rekreacyjną i korekcyjną.  Przede wszystkim skoncentrowano się jednak na roli arteterapii w procesie uspołeczniania osób niepełnosprawnych, bowiem w tej grupie społecznej jest to najbardziej potrzebny wymiar procesu rehabilitacji.

W rozdziale drugim pokazano genezę i kolejne etapy rozwoju „Akademii Artystycznej’, wywodzącej się z harcerskiego ruchu „Nieprzetarty Szlak”. Pokazano harcerski rodowód założycieli Fundacji oraz cele i zadania ruchu NS. Omówiono również kolejne etapy rozwoju tego ruchu w Lublinie, których zwieńczeniem było stworzenie „Akademii Artystycznej” i jej działalność terapeutyczna. Pokazanie genezy tej instytucji jest istotne, bowiem idee ruchu „Nieprzetarty Szlak” są w placówce kontynuowane i rozwijane. Stanowią wręcz kanwę dla funkcjonowania tej placówki.

W rozdziale trzecim omówiono organizację Środowiskowego Domu Samopomocy „Akademia Artystyczna” w Lublinie. Pokazano jej bazę materialną, pracowników i wolontariuszy angażujących się w działalność placówki oraz uczestniczące w zajęciach osoby niepełnosprawne.

Rozdział czwarty w całości poświecono działalności terapeutycznej Środowiskowego Domu Samopomocy „Akademia Artystyczna”. Omówiono wszystkie formy działalności arteterapeutycznej wykorzystywane w tym ośrodku, a także, na przykładzie lat 2011-2014, pokazano skalę organizowanych imprez i wydarzeń.

Podstawę przygotowania niniejszej pracy stanowiła dokumentacja wewnętrzna Środowiskowego Domu Samopomocy „Akademia Artystyczna” w Lublinie oraz dokumenty Fundacji Nieprzetartego Szlaku. W badaniach dokonano analizy dokumentów założycielskich fundacji „Nieprzetarty Szlak”, sprawozdań merytorycznych z działalności „Akademii Artystycznej” i dokumentów znajdujących się w jej archiwum. Przeprowadzono również studium literatury związanej z ruchem NS oraz szeroko pojętą arteterapią.

Reklamy